ความอุดมสมบูรณ์ของชีวิตของเรา = ความอุดมสมบูรณ์ของธรรมชาติ
ในยุคที่ยังไม่มีการรุกคืบของการล่าอาณานิคมและการสร้างประเทศชาติ (Nation State) ซึ่งตามด้วยการเปลี่ยนแปลงทางทุนนิยม (capitalistic transformations) นั้น การดำรงชีวิตของมนุษย์ในอุษาคเนย์ยังเต็มไปด้วยการนับถือและขอบคุณคุณูปการของธรรมชาติที่มอบปัจจัย สี่ (อาหาร ที่อยู่อาศัย ยา และเครื่องนุ่มห่ม) ให้ การนับถือผี (Animism) หรือธรรมชาติจึงเป็นวัฒนธรรมความเชื่อที่เป็นรากฐานของพวกเขามาตั้งแต่แรกเริ่ม แม้ว่าธรรมชาติจะควบคุมไม่ได้ เพราะมันแปรเปลี่ยนไปตามฤดูกาลและภูมิประเทศ แต่นั่นก็ทำให้เขาต้องเรียนรู้และปรับตัวให้เข้ากับมัน ไม่เช่นนั้นก็เร่ร่อนถิ่นฐานเพื่อหาแหล่งธรรมชาติที่ดีกว่าต่อไป กลุ่มชนที่ได้ตั้งถิ่นฐานเป็นที่แน่นอนแล้วก็ได้คิดค้นวิธีในการดำรงอยู่ ณ แหล่งนั้นให้ได้ยาวนานมั่นคงที่สุด จึงมีการจัดการพื้นที่และทรัพยากร รวมทั้งผลิตทรัพยากรที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิต การจัดการการใช้ทรัพยากรทางธรรมชาติร่วมกันจึงเป็นปัจจัยสำคัญของสังคมกลุ่มหนึ่งที่ได้รับผลประโยชน์ร่วม ในที่นี้คือร่วมใช้ทรัพยากร ร่วมออกแรง และร่วมอุดมการณ์ในการรักษาธรรมชาตินั้นให้มีความอุดมสมบูรณ์ต่อไป เพื่อที่พวกเขาจะยังคงได้ใช้ผลประโยชน์นี้อย่างไม่อดอยากและไม่หมดสิ้น ภูมิปัญญาเหล่านี้ได้ปรับใช้ต่อเนื่องจากวิถีของมนุษย์ในสังคมก่อนหน้า
An Aneyoshi tsunami warning tablet in December 2013. Archive image during production of the work Do Not Build Your Homes Below This Point, in Honshu, Iwate Prefecture, Miyako, Omoe Aneyoshi area, Northern Japan. December 2013. Photo by Sutthirat Supaparinya. เมื่ออิทธิพลของทุนนิยมกลายเป็นจุดหมายใหญ่ ความรู้ความเข้าใจต่อวิถีชีวิตแบบเดิมจริงถูกหลงลืมไป แต่เมื่อเกิดภัยพิบัติทางธรรมชาติครั้งใหญ่ มนุษย์ที่อาศัยอยู่กับธรรมชาติอย่างใกล้ชิดและมีวิถีชีวิตที่ขึ้นอยู่กับธรรมชาตินั้นกลับนำความรู้ที่ได้จากบรรพบุรุษมาช่วยให้พวกเขารอดตายได้ ตัวอย่างเช่น เกิดไฟป่าในออสเตรเลีย ในปี 2562 รัฐบาลไม่สามารถแก้ไขปัญหาได้ ในที่สุดคนพื้นเมืองได้เข้ามาแก้ปัญหานี้ การสังเกตธรรมชาติของทะเลและรอดชีวิตจากคลื่นยักษ์สึนามิของชาวมอแกน(Moken) แม้พวกเขาอาศัยอยู่เกาะเล็กจิ๋วที่ห่างไกลแห่งหนึ่งในหมู่เกาะสุรินทร์ ประเทศไทย ในปี 2547 หินสลักเก่าแก่อายุร้อยกว่าปีที่ตั้งและแจ้งตำแหน่งที่ปลอดภัยของคลื่นยักษ์ตามพื้นที่ใกล้ชายฝั่งทะเลในประเทศญี่ปุ่น ยังคงเป็นสถิติที่แม่นยำเมื่อเกิดคลื่นยักษ์เมื่อปี 2554 .
การจัดการน้ำด้วยระบบเหมืองฝาย (Community Water Management System)
การตั้งถิ่นฐานเมืองโบราณที่ประสบความสำเร็จได้อาศัยความรู้ทางภูมิศาสตร์และการจัดการพื้นที่เป็นปัจจัยสำคัญ ดังตัวอย่างในประวัติศาสตร์ของการตั้งเมืองในภาคเหนือของไทย กล่าวถึงพญามังรายเมื่อตีอาณาจักรหริภุญไชย (พ.ศ. 1824) สมัยพญาญีบา (ยี่บา) ได้แล้วนั้น ก็ตั้งเมืองใหม่ถึงสองครั้ง (เมืองเวียงชะแว่และเวียงกุมกาม) แต่ก็ประสบปัญหาน้ำท่วมทั้งสองครั้ง จึงได้สังเกตว่าตัวเมืองหริภุญไชยที่เป็นรูปหอยสังข์นั้นไม่เคยน้ำท่วมเลย เมื่อทรงตั้งเวียงที่สามคือ เวียงเชียงใหม่ (พ.ศ. 1839) จึงได้นำภูมิปัญญาดั้งเดิมของอาณาจักรหริภุญไชยไปปรับใช้ ทำให้เมืองเชียงใหม่ไม่ถูกน้ำท่วมทั้งยังมีการจัดการพื้นที่และน้ำอย่างเป็นระบบ น้ำในแม่น้ำก็ถูกผันไปใช้ให้เป็นประโยชน์แก่เกษตรกรในพื้นที่ที่ห่างไกลออกไปจากแม่น้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ การขยายพระราชอาณาจักรก็ทำให้ระบบดังกล่าวถูกนำไปใช้ทั่วไปในภาคเหนือตอนบนซึ่งตั้งอยู่ระหว่างแม่น้ำโขง-สาละวิน จนถึงปัจจุบัน .
พญามังรายได้เอื้ออำนวยการจัดการน้ำด้วยระบบเหมืองฝายไว้อย่างชัดเจนและยุติธรรมโดยผ่านกฎหมายที่ชื่อว่า
“มาตรา ๑ ทำนาติดกัน ผู้หนึ่งชวนไปทดน้ำเข้านา มันไม่ยอมไปช่วย แต่คอยขโมยน้ำจากท่าน หรือแอบขุดหนองน้ำท่าน เจ้านาเจ้าหนอง ได้ฆ่ามันตายก็เป็นอันสิ้นสุดไป อย่าว่าอะไรแก่เจ้านา ผีไม่ฆ่ามัน ก็ให้ปรับไหม ๑,๐๐๐,๐๐๐ เบี้ย” และ “ผู้ใดถมเหมือง ทำลายฝาย ให้ฆ่ามันทิ้งเสีย เพราะมันทำลายอู่ข้าวอู่น้ำของบ้านเมือง”
กฎการปกครองเหมืองฝายนี้ช่วยให้เกิดระเบียบและป้องกันความขัดแย้งของผู้ใช้น้ำร่วมกันซึ่งได้ถือปฏิบัติมาผ่านสัญญาเหมืองฝายที่ศักดิ์สิทธิ์ในหมู่เกษตรกรในลุ่มน้ำเดียวกันเนื่องจากเป็นการปกครองแบบนอน ตามความสมัครใจ ใครช่วยเท่าไรได้สัดส่วนน้ำเท่านั้น วัตถุประสงค์ของเหมืองฝายคือการกั้นน้ำสายใหญ่แล้วขุดลำเหมืองขนาดเล็กกระจายและแบ่งปันน้ำออกไปตามชุมชนที่ทำการเกษตรและอุปโภคบริโภคของชุมชนในเครือข่าย ที่ใดมีเหมืองฝาย ฤดูแล้งน้ำจะชะลอความแล้ง และฤดูฝนน้ำจะชะลอการเกิดน้ำท่วม เพราะสามารถจัดการน้ำได้อย่างยืดหยุ่น ต้นทุนต่ำ และไม่ทำให้น้ำไหลแรงจนทำลายตลิ่ง
ฝายท่าวังตาล ฝายหินโบราณในเดือนมกราคม จริงอยู่ว่าในยุคสมัยของพ่อแม่ปู่ย่าตายายผู้อาศัยอยู่ริมแม่น้ำปิงนั้นได้รับภัยพิบัติจากน้ำท่วมอยู่บ่อยครั้ง บ้านจึงต้องออกแบบให้ยกขึ้นสูงและมีเรือไว้ใช้เวลาต้องเดินทาง แต่เขื่อนที่ได้สร้างไว้กู้ภัยน้ำท่วมนั้น บัดนี้นอกจากทำให้แม่น้ำมีน้ำน้อยลงอย่างมากมายแล้ว ความเท่าเทียมในการได้รับน้ำไปที่ทำการเกษตรกลับลดลง บางพื้นที่ได้รับน้ำอย่างอุดมสมบูรณ์และบางพื้นที่ชาวนากลับต้องเลิกอาชีพหรือย้ายไปทำนาที่แหล่งอื่น เมื่อเกิดน้ำท่วมครั้งใหญ่ในประเทศไทยปลายปี 2554-2555 นั้น เขื่อนที่ข้าพเจ้าไปสำรวจและถ่ายทำผลงานดังที่กล่าวข้างต้นนั้นกักน้ำไว้จนเต็มที่ตั้งแต่ฤดูแล้ง จนเมื่อปลายฤดูฝนน้ำจึงล้นเขื่อน
น้ำที่เกือบไหลทะลักออกจากเขื่อนภูมิพล เดือน ธันวาคม พ.ศ.2554, ภาพนิ่งจาก My Grandpa’s Route Has Been Forever Blocked, ภาพเคลื่อนไหวจอคู่, พ.ศ.2555 ©สุทธิรัตน์ ศุภปริญญา นักท่องเที่ยวที่ท่องเรือบนทะเลสาปที่กักน้ำไว้เหนือเขื่อนและคนขับเรือก็ต่างจินตนาการไปว่าถ้าเขื่อนพังเพราะจำนวนมหาสารของน้ำจะทำอย่างไร หลังจากการสำรวจครั้งนั้นอีกไม่กี่อาทิตย์เขื่อนก็ไม่อาจเก็บน้ำทั้งหมดไว้ได้และได้ปล่อยมันทิ้ง มีผลทำให้ภาวะน้ำท่วมในภาคกลางที่รุนแรงอยู่แล้วถึงขั้นวิกฤตท่วมทะลักกรุงเทพฯเมืองหลวงของไทย แม่น้ำทาที่อยู่ในหมู่บ้านของฉันปรกติที่มีเขื่อนกั้นตรงต้นน้ำจนทำให้น้ำแห้งตลอดนั้น กลับปล่อยน้ำออกในภาวะที่น้ำหลากจนทำให้หมู่บ้านโดยรอบโดนน้ำท่วมทั้งหมด ไม่ต่างจากปัจจุบัน เดือนมกราคม พ.ศ. 2564 เขื่อนจิ่งหงให้ประเทศจีนลดการปล่อยน้ำ เพื่อซ่อมเขื่อนมีผลทำให้ชีวิตคนที่ต้องขึ้นอยู่กับฤดูกาลของน้ำต้องเปลี่ยนไปเนื่องจากน้ำลดลงถึงเกือบหนึ่งเมตร ในขณะที่ในพื้นที่สามจังหวัดภาคใต้เป็นฤดูมรสุม เขื่อนบางลางในจังหวัดยะลากลับปล่อยน้ำทิ้ง เพื่อป้องกันโครงสร้างของเขื่อนมีผลทำให้ระดับน้ำเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วจนเกิดน้ำท่วมใหญ่ในจังหวัดยะลาและปัตตานี จะเห็นได้ว่าเมื่อการควบคุมน้ำมาจากส่วนกลางที่ไม่ยึดโยงกับผู้ที่ได้ผลกระทบแล้วหายนะก็ได้เกิดขึ้นได้อย่างฉับพลัน ไม่มีความยืดหยุ่น เมื่อเขื่อนกลายเป็นตัวทำลายระบบนิเวศของแม่น้ำเสียเอง มันกลับทำลายตัวเองไม่ได้ แต่กลับต้องเอาราคาความเสียหายของผู้คนและธรรมชาติมาเป็นตัวประกัน โรงไฟฟ้าขนาดใหญ่ และการผลิต กักตุน และเสาะหาทรัพยากรจากที่ห่างไกล
การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) โรงไฟฟ้าและเหมืองถ่านหินแม่เมาะ ในเดือนธันวาคม พ.ศ.2555, ภาพนิ่งจาก When Need Moves the Earth, ภาพเคลื่อนไหว 3 จอ, พ.ศ.2557 ©สุทธิรัตน์ ศุภปริญญา วิศวกรทำงานในห้องควมคุม ณ การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) เขื่อนศรีนครินทร์ ในเดือนธันวาคม พ.ศ.2555, ภาพนิ่งจาก When Need Moves the Earth, ภาพเคลื่อนไหว 3 จอ, พ.ศ.2557 ©สุทธิรัตน์ ศุภปริญญา บทสัมภาษณ์นี้เกิดขึ้นเมื่อฉันได้ทำวิจัยและผลิตผลงานที่ชื่อว่า “When Need Moves the Earth” ซึ่งเป็นผลงานที่นำผู้ชมไปเยี่ยมชมการผลิตกระแสไฟฟ้าในโรงไฟฟ้าขนาดใหญ่สองแห่งที่สร้างอยู่บนรอยเลื่อนที่มีพลัง (active fault lines) คือโรงไฟฟ้าพลังน้ำและโรงไฟฟ้าจากถ่านหิน แต่คุณทราบไหมว่าฉันตั้งชื่อผลงานครั้งแรกว่า “When Greed Moves the Earth” ต่างหาก ฉันคิดว่าชื่อแรกนี้มันแทนใจความที่ฉันอยากจะบอกผู้ชมมากที่สุด แต่มันอาจจะตรงไปตรงมามากไปหน่อย ฉันเลยลดโทนของชื่อลงมา ที่ฉันอยากให้ความหมายของผลงานว่าผลกระทบทางธรรมชาติของการเปลี่ยนรูปของพื้นดินขนาดใหญ่นั้นมันมาจากความละโมบนั้น เป็นเพราะการสัมภาษณ์วิศวกรในโรงไฟฟ้าทั้งสองแห่ง ที่ต่างยอมรับว่าผู้บริโภคไฟฟ้าจำนวนมากไม่ใช่เป็นการใช้ตามบ้านเรือน แต่เป็นระบบอุตสาหกรรมขนาดใหญ่อย่างโรงงาน ห้างสรรพสินค้าต่างหากล่ะ การที่เราต้องผลิตสินค้าให้มากที่สุด สร้างเครื่องอำนวยความสะดวกให้ลูกค้าให้มากที่สุด ตามด้วยการเสาะหา แย่งชิงทรัพยากรมากักเก็บไว้ให้มากที่สุด กลับทำให้เกิดความยืดหยุ่นทางธรรมชาติน้อยที่สุด เพราะเราไปกังวลกับการปกป้องโครงสร้างอันใหญ่โตนั้นให้อยู่ทนนานที่สุด เปรียบเหมือนกับปล่อยน้ำในเขื่อนให้ท่วมเพื่อรักษาโครงสร้างเขื่อนที่สามจังหวัดภาคใต้ในอาทิตย์ที่ผ่านมา ความคิดแบบนี้ถูกใช้ในการปกป้องเขื่อนทั้งด้านกายภาพและความชอบธรรมในการมีอยู่ของมัน
ฉันขอยกตัวอย่างอีกผลงานหนึ่งที่ฉันรีบไปบันทึกชีวิตของนักหาปลาที่สี่พันดอน ในแม่น้ำโขง แขวงจำปาสัก ภาคใต้ของประเทศลาว ก่อนที่เขื่อนดอนสะโฮงจะสร้างเสร็จ ผลงานชื่อ “A Separation Of Sand and Islands”
เขื่อนดอนสะโฮงในปี 2560, ภาพนิ่งจาก A Separation of Sand and Islands, ภาพเคลื่อนไหวจอคู่, พ.ศ.2561 ©สุทธิรัตน์ ศุภปริญญา เขื่อนซึ่งได้รับการรักษาชื่อเสียงของตนเองโดยกฎหมายที่ห้ามคนท้องถิ่นซ่อมแซม จนถึงเลิกจับปลาด้วยเครื่องมือดักจับปลาที่ชื่อว่า “หลี่” ซึ่งเป็นวิถีชีวิตเฉพาะถิ่นในสี่พันดอน เพราะการที่คนยังหาปลาแบบเดิมอยู่จะทำให้สามารถวัดสถิติจำนวนของปลาที่จับได้ แน่นอนเหลือเกินว่าตำแหน่งที่เขื่อนสร้างคือเส้นทางเดินทางของปลาเพื่อไปวางไข่ระหว่างโตนเลสาบ (Tonlé Sap) ในประเทศกัมพูชา และนั่นจะเป็นผลกระทบอย่างเห็นได้ชัดจากจำนวนปลาที่ลดลง ทั้งที่กำลังไฟฟ้าที่ผลิตได้นั้น ไม่ได้มากมายคุ้มค่ากับการเสียสภาพแวดล้อมอันอุดมสมบูรณ์นี้ไปได้เลย แต่เพราะเมืองใหม่กำลังจะเกิดขึ้น คนจีนจำนวนมากกำลังจะเข้ามาทำธุรกิจที่นี่ และไฟฟ้าเป็นสิ่งจำเป็นในการพัฒนา เหมือนกับอีกหลายเขื่อน เช่น บนแม่น้ำโขงและแม่น้ำมูล ผู้ที่ได้ผลกระทบต่างมีคำถามว่าในเมื่อเขื่อนบางเขื่อนมิได้คุ้มค่ากับการได้พลังงานและสูญเสียความอุดมสมบูรณ์ของพื้นที่โดยรอบ ทำไมเขาจึงสร้างล่ะ ฉันก็เกรงว่าเมื่อหาเหตุผลจนถึงที่สุดแล้ว มันก็คงฟังไม่ขึ้นสำหรับคนส่วนใหญ่ เพราะมันรองรับคนแค่กลุ่มใดกลุ่มหนึ่งอยู่นั่นเอง
โครงสร้างกับดักปลาหรือหลี่ในปี 2560, ภาพนิ่งจาก A Separation of Sand and Islands, ภาพเครื่องไหวจอคู่, พ.ศ.2561 ©Sutthirat Supaparinya
สงครามแย่งชิงน้ำ Water War
เมื่อความต้องการน้ำสูงขึ้นเกินกว่าความต้องการเพียงเพื่อใช้เองในชีวิตประจำวัน การผลิตจำนวนมากเพื่อการค้าและการกักตุนทรัพยากรเพื่อความมั่งคั่งอย่างไม่สิ้นสุดของผู้ที่สามารถสาวได้สาวเอา การเสาะหาแหล่งธรรมชาติที่ห่างไกลมากขึ้นจึงเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วและรุนแรงขึ้น โดยเฉพาะเมื่อแหล่งนั้นไม่ใช่บ้านของผู้แสวงหา ผลกระทบที่เกิดขึ้นในพื้นที่ดังกล่าวก็ยิ่งไม่ใช่ธุระของเขาที่ต้องเอาใจใส่มากนัก เมื่อสัญญาณจากธรรมชาติไม่เป็นภาษาที่พวกเขาและเราเข้าใจอย่างถ่องแท้อีกต่อไป ความไม่รู้ของพวกเรากำลังจะนำไปสู่อะไร
ลุ่มน้ำหลายแห่งจะเคยเป็นแหล่งอาหารที่ชุ่มน้ำแต่การบุกรุกทำลายแหล่งน้ำและยึดไว้ใช้แต่เพียงประโยชน์ไม่กี่อย่าง ไม่กี่กลุ่มคน กลับสร้างความขัดแย้งที่มีความรุนแรงมากขึ้นจนกลายเป็นสงครามการแย่งชิงน้ำ
20 มกราคม พ.ศ.2564
ความ อุดม สมบูรณ์ ของ ชีวิต ของ เรา ความ อุดม สมบูรณ์ ของ ธรรมชาติ ใน ยุค ที่ ยัง ไม่มี การ รุก คืบ ของ การ ล่า อาณานิคม และ การ สร้าง ประเทศ ชาติ Nation State ซึ่ง ตาม ด้วย การ เปลี่ยนแปลง ทาง ทุนนิยม capitalistic transformations นั้น การ ดำรง ชีวิต ของ มนุษย์ ใน อุษา ค เนย์ ยัง เต็ม ไป ด้วย การ นับถือ และ ขอบคุณ คุณูปการ ของ ธรรมชาติ ที่ มอบ ปัจจัย สี่ อาหาร ที่ อยู่ อาศัย ยา และ เครื่อง นุ่ม ห่ม ให้ การ นับถือ ผี Animism หรือ ธรรมชาติ จึง เป็น วัฒนธรรม ความ เชื่อ ที่ เป็น รากฐาน ของ พวก เขา มา ตั้งแต่ แรก เริ่ม แม้ว่า ธรรมชาติ จะ ควบคุม ไม่ ได้ เพราะ มัน แปร เปลี่ยน ไป ตาม ฤดูกาล และ ภูมิประเทศ แต่ นั่น ก็ ทำให้ เขา ต้อง เรียน รู้ และ ปรับ ตัว ให้ เข้า กับ มัน ไม่ เช่น นั้น ก็ เร่ร่อน ถิ่นฐาน เพื่อ หา แหล่ง ธรรมชาติ ที่ ดี กว่า ต่อ ไป กลุ่ม ชน ที่ ได้ ตั้ง ถิ่นฐาน เป็น ที่ แน่นอน แล้ว ก็ได้ คิดค้น วิธี ใน การ ดำรง อยู่ ณ แหล่ง นั้น ให้ ได้ ยาวนาน มั่นคง ที่สุด จึง มี การ จัดการ พื้นที่ และ ทรัพยากร รวม ทั้ง ผลิต ทรัพยากร ที่ จำเป็น ต่อ การ ดำรง ชีวิต การ จัดการ การ ใช้ ทรัพยากร ทาง ธรรมชาติ ร่วม กัน จึง เป็น ปัจจัย สำคัญ ของ สังคม กลุ่ม หนึ่ง ที่ ได้ รับ ผล ประโยชน์ ร่วม ใน ที่ นี้ คือ ร่วม ใช้ ทรัพยากร ร่วม ออกแรง และ ร่วม อุดมการณ์ ใน การ รักษา ธรรมชาติ นั้น ให้ มี ความ อุดม สมบูรณ์ ต่อ ไป เพื่อ ที่ พวก เขา จะ ยัง คง ได้ ใช้ ผล ประโยชน์ นี้ อย่าง ไม่ อดอยาก และ ไม่ หมด สิ้น ภูมิปัญญา เหล่า นี้ ได้ ปรับ ใช้ ต่อ เนื่องจาก วิถี ของ มนุษย์ ใน สังคม ก่อน หน้า An Aneyoshi tsunami warning tablet in December 2013 Archive image during production of the work Do Not Build Your Homes Below This Point in Honshu Iwate Prefecture Miyako Omoe Aneyoshi area Northern Japan December 2013 Photo by Sutthirat Supaparinya เมื่อ อิทธิพล ของ ทุนนิยม กลาย เป็น จุด หมาย ใหญ่ ความ รู้ ความ เข้าใจ ต่อ วิถี ชีวิต แบบ เดิม จริง ถูก หลงลืม ไป แต่ เมื่อ เกิด ภัย พิบัติ ทาง ธรรมชาติ ครั้ง ใหญ่ มนุษย์ ที่ อาศัย อยู่ กับ ธรรมชาติ อย่าง ใกล้ ชิด และ มี วิถี ชีวิต ที่ ขึ้น อยู่ กับ ธรรมชาติ นั้น กลับ นำ ความ รู้ ที่ ได้ จาก บรรพบุรุษ มา ช่วย ให้ พวก เขา รอด ตาย ได้ ตัวอย่าง เช่น เกิด ไฟ ป่า ใน ออสเตรเลีย ในปี 2562 รัฐบาล ไม่ สามารถ แก้ไข ปัญหา ได้ ใน ที่สุด คน พื้น เมือง ได้ เข้า มา แก้ ปัญหา นี้ 1 Asmelash Leah 2020 Australia’s indigenous people have a solution for the country’s bushfires And it’s been around for 50,000 years CNN World Retrieved 12 February 2020 Online source https edition.cnn.com 2020 01 12 world aboriginal australia fire trnd index.html การ สังเกต ธรรมชาติ ของ ทะเล และ รอด ชีวิต จาก คลื่น ยักษ์ สึ นา มิ ของ ชาว มอ แกน Moken แม้ พวก เขา อาศัย อยู่ เกาะ เล็ก จิ๋ว ที่ ห่าง ไกล แห่ง หนึ่ง ใน หมู่ เกาะ สุรินทร์ ประเทศไทย ในปี 2547 2 ลิมป์ สุชาดา 2019 Special Scene บ้าน ใหม่ ของ มอ แกน เจ้า สมุทร อันดามัน จอม ป่า เกาะ สุรินทร์ Sarakadee Retrieved 24 May 2019 Online source https www.sarakadee.com 2019 05 24 special scene mogan หิน สลัก เก่า แก่ อายุ ร้อย กว่า ปี ที่ ตั้ง และ แจ้ง ตำแหน่ง ที่ ปลอดภัย ของ คลื่น ยักษ์ ตาม พื้นที่ ใกล้ ชายฝั่ง ทะเลใน ประเทศ ญี่ปุ่น ยัง คง เป็น สถิติ ที่ แม่นยำ เมื่อ เกิด คลื่น ยักษ์ เมื่อ ปี 2554 3 Solomon Ben 2011 Warnings Written in Stone TimesCast 1.42 minutes in The New York Times Retrieved 20 April 2011 Online source https www.nytimes.com video world asia 100000000784105 timescast warnings written in stone.html 4 Fackler Martin 2011 Tsunami warnings carved in ancient stone The New York Times Retrieved 22 April 2011 Online source https www.nytimes.com 2011 04 21 world asia 21stones.html การ จัดการ น้ำ ด้วย ระบบ เหมือง ฝาย Community Water Management System การ ตั้ง ถิ่นฐาน เมือง โบราณ ที่ ประสบ ความ สำเร็จ ได้ อาศัย ความ รู้ ทาง ภูมิศาสตร์ และ การ จัดการ พื้นที่ เป็น ปัจจัย สำคัญ ดัง ตัวอย่าง ใน ประวัติศาสตร์ ของ การ ตั้ง เมือง ใน ภาค เหนือ ของ ไทย กล่าว ถึง พญา มัง ราย เมื่อ ตี อาณา จักร หริ ภุญ ไชย พ.ศ 1824 สมัย พญา ญี บา ยี่ บา ได้ แล้ว นั้น ก็ ตั้ง เมือง ใหม่ ถึง สอง ครั้ง เมือง เวียง ชะ แว่ และ เวียง กุม กาม แต่ ก็ ประสบ ปัญหา น้ำ ท่วม ทั้ง สอง ครั้ง จึง ได้ สังเกต ว่า ตัว เมือง หริ ภุญ ไชย ที่ เป็น รูป หอย สังข์ นั้น ไม่ เคย น้ำ ท่วม เลย เมื่อ ทรง ตั้ง เวียง ที่ สาม คือ เวียง เชียงใหม่ พ.ศ 1839 จึง ได้ นำ ภูมิปัญญา ดั้งเดิม ของ อาณา จักร หริ ภุญ ไชย ไป ปรับ ใช้ ทำให้ เมือง เชียงใหม่ ไม่ ถูก น้ำ ท่วม ทั้ง ยัง มี การ จัดการ พื้นที่ และ น้ำ อย่าง เป็น ระบบ น้ำ ใน แม่น้ำ ก็ ถูก ผัน ไป ใช้ ให้ เป็น ประโยชน์ แก่ เกษตรกร ใน พื้นที่ ที่ ห่าง ไกล ออก ไป จาก แม่น้ำ ได้ อย่าง มี ประสิทธิภาพ การ ขยาย พระ ราช อาณาจักร ก็ ทำให้ ระบบ ดัง กล่าว ถูก นำ ไป ใช้ ทั่วไป ใน ภาค เหนือ ตอน บน ซึ่ง ตั้ง อยู่ ระหว่าง แม่น้ำ โขง สาละ วิน จนถึง ปัจจุบัน 5 สุข ค ตะ ใจ อินทร์ เพ็ญ สุภา 2011 ฟื้น เหมือง ฝาย ปัด ฝุ่น กฎ หมา ยมัง ราย ศาสตร์ มติ ชน สุด สัปดาห์ ฉบับ วัน ศุกร์ ที่ 26 สิงหาคม พ.ศ 2554 ปี ที่ 31 ฉบับ ที่ 1619 หน้า 76 พญา มัง ราย ได้ เอื้อ อำนวย การ จัดการ น้ำ ด้วย ระบบ เหมือง ฝาย ไว้ อย่าง ชัดเจน และ ยุติธรรม โดย ผ่าน กฎหมาย ที่ ชื่อ ว่า มัง ราย ศาสตร์ ใน ที่ นี้ ฉัน จะ ยก มา แต่ เพียง บท ที่ แสดง ถึง ความ สำคัญ ของ เหมือง ฝาย ซึ่ง หาก ผู้ ใด ทำลาย มี โทษ ถึง ชีวิต กล่าว คือ มาตรา ๑ ทำ นา ติด กัน ผู้ หนึ่ง ชวน ไป ทด น้ำ เข้า นา มัน ไม่ ยอม ไป ช่วย แต่ คอย ขโมย น้ำ จาก ท่าน หรือ แอบ ขุด หนอง น้ำ ท่าน เจ้า นา เจ้า หนอง ได้ ฆ่า มัน ตาย ก็ เป็น อัน สิ้น สุด ไป อย่า ว่า อะไร แก่ เจ้า นา ผี ไม่ ฆ่า มัน ก็ ให้ ปรับ ไหม ๑,๐๐๐,๐๐๐ เบี้ย และ ผู้ ใด ถม เหมือง ทำลาย ฝาย ให้ ฆ่า มัน ทิ้ง เสีย เพราะ มัน ทำลาย อู่ ข้าว อู่น้ำ ของ บ้าน เมือง 6 ณ นคร ประเสริฐ ๒๕๑๔ มัง ราย ศาสตร์ Bangkok Thailand โรง พยาบาล เลี่ยง เซี ยง จงเจริญ นอกจาก นั้น ยัง มี กฎหมาย ข้อ อื่น ที่ เกี่ยวข้อง กับ เหมือง ฝาย อีก กล่าว คือ มาตรา ๑ ผู้ ใด ขุด เหมือง ผ่าน ที่ นา ของ ท่าน โดย ไม่ บอก ให้ เจ้าของ ทราบ ให้ ไหม ๓๓,๐๐๐ เบี้ย อีก นัย หนึ่ง ให้ ไหม ๑๑,๐๐๐ เบี้ย มาตรา ๑ ผู้ ใด อุกอาจ ยาด ฝาย ชิง ฝาย ท่าน เสีย หาย ฟัน หลัก ฝาย มอง ฝาย มอง โดย ปรกติ หมาย ถึง กระ เดี่ อง ตำ ข้าว ชนิด ที่ อาศัย กำลัง ตำ น้ำ ตำ ข้าว เรียก ว่า มอง น้ำ ของ ท่าน เสีย ให้ ไหม ๓๓,๐๐๐ เบี้ย มาตรา 1 ควร จัด ให้ ไพร่ มี เวลา ผลัด เปลี่ยน กัน มา ทำงาน หลวง 10 วัน กลับ ไป สร้าง เหมือง ฝาย ไร่ นาสวน เรือก ที่ดิน 10 วัน จัด เช่น นี้ ถูก ตาม ทำนอง คลอง ธรรม แต่ โบราณ แล กฎ การ ปกครอง เหมือง ฝาย นี้ ช่วย ให้ เกิด ระเบียบ และ ป้องกัน ความ ขัด แย้ง ของ ผู้ ใช้ น้ำ ร่วม กัน ซึ่ง ได้ ถือ ปฏิบัติ มา ผ่าน สัญญา เหมือง ฝาย ที่ ศักดิ์สิทธิ์ ใน หมู่ เกษตรกร ใน ลุ่ม น้ำ เดียวกัน เนื่องจาก เป็นการ ปกครอง แบบ นอน ตาม ความ สมัคร ใจ ใคร ช่วย เท่าไร ได้ สัดส่วน น้ำ เท่านั้น วัตถุประสงค์ ของ เหมือง ฝาย คือ การ กั้น น้ำ สาย ใหญ่ แล้ว ขุด ลำ เหมือง ขนาด เล็ก กระจาย และ แบ่ง ปัน น้ำ ออก ไป ตาม ชุมชน ที่ทำการ เกษตร และ อุปโภค บริโภค ของ ชุมชน ใน เครือ ข่าย ที่ ใด มี เหมือง ฝาย ฤดู แล้ง น้ำ จะ ชะลอ ความ แล้ง และ ฤดู ฝน น้ำ จะ ชะลอ การ เกิด น้ำ ท่วม เพราะ สามารถ จัดการ น้ำ ได้ อย่าง ยืดหยุ่น ต้นทุน ต่ำ และ ไม่ ทำให้ น้ำ ไหล แรง จน ทำลาย ตลิ่ง ปลาย ปี 2554 และ ต้น ปี 2555 ฉัน ได้ สำรวจ พื้นที่ ทำนบ ฝาย และ เขื่อน ที่ กั้น แม่ น้ำ ปิง ใน ผล งาน My Grandpa’s Route has been Forever Blocked 7 Supaparinya Sutthirat 2012 My Grandpa’s Route has been Forever Blocked Chiang Mai Lamphun Tak Thailand 2012 Online reference http atelierorange.info portfolio my grandpa นั้น ได้ เกิด น้ำ ท่วม ใหญ่ ใน ประเทศไทย ท่วม เข้าไป จนถึง เมือง หลวง และ มี กรณี ที่ ชาว บ้าน ที่ ดูแล ฝาย โบราณ ใน เมือง เชียงใหม่ ได้ ออก มาปก ป้อง การ ทำลาย ฝาย จาก รัฐบาล ซึ่ง กำลัง ก่อสร้าง ประตู น้ำ ขนาด ใหญ่ ทาง ด้าน ใต้ ของ เมือง เชียงใหม่ โดย อ้าง ว่า ฝาย ทำให้ เกิด น้ำ ท่วม และ เนื่องจาก วางแผน จะ ให้ เรือ ท่อง เที่ยว สามารถ ขับ ชม ทิวทัศน์ และ เดิน ทาง ระหว่าง เมือง เชียงใหม่ และ เวียง กุม กาม ซึ่ง อยู่ ทิศ ใต้ ได้ ขณะ นั้น ฉัน ได้ แต่ เพียง รับ ทราบ แต่ มิได้ เข้าใจ อย่าง ลึก ซึ้ง แต่ ด้วย มี ความ มุ่ง มั่น ที่ จะบัน ทึก ภาพ สิ่ง ก่อสร้าง ใด ก็ตาม ที่มา ขวาง กั้น แม่น้ำ และ ทำให้ การ เดิน ทาง ทาง น้ำ แบบ ใน ยุค ของ คุณ ตา เกิด เป็น ไป ไม่ ได้ แล้ว แน่นอน ว่า สิ่ง ขวาง กั้น ด่าน สุดท้าย ที่ ได้ แสดง ใน ผล งาน ชิ้น นี้ คือ อุปสรรค ที่ ยิ่ง ใหญ่ ที่สุด การ ดำเนิน งาน ใน ตอน นั้น ฉัน และ ทีม งาน จึง ได้ เป็น เสมือน พยาน ต่อ ฝาย โบราณ ที่ สร้าง จาก ก้อน หิน ที่ หลง เหลือ อยู่ ทั้ง สาม คือ ฝาย พญา คำ ฝาย หนอง ผึ้ง และ ฝาย ท่า วัง ตาล เพราะ วัน นี้ ฝาย ท่า วัง ตาล ถูก รื้อ และ ถูก แทนที่ ด้วย ประตู น้ำ สมัย ใหม่ ที่ สร้าง โดย รัฐ ฝาย หนอง ผึ้ง ถูก ห้าม ซ่อมแซม อีก คง เหลือ แต่ ฝาย พญา คำ เท่านั้น ที่ ยัง ใช้ การ ได้ อยู่ และ เป็น อนุสรณ์ ให้ รุ่น ต่อ ไป ได้ ชม และ ศึกษา 8 ผู้ เขียน ได้ สัมภาษณ์ คุณ ย้ง 14 มกราคม ๒๕๖๔ 2021 คน หา ปลา ผู้ เกิด และ โต บริเวณ ฝาย หนอง ผึ้ง มีอายุ ได้ 60 ปี เล่า ว่า ใน อดีต ฝาย ทั้ง สาม ถูก สร้าง จาก ไม้ แต่ การ สร้าง ด้วย หิน เกิด ขึ้น เมื่อ ไม่ เกิน 30 ปี มา นี้ ฝาย ท่า วัง ตาล มี ที่มา จาก ที่ ตรง นั้น เป็น โรงงาน ผลิต น้ำตาล ส่วน ฝั่ง ใน เมือง ของ ฝาย หนอง ผึ้ง เคย เป็น โรง กลั่น สุรา ของ รัฐบาล แต่ ถึง อย่าง นั้น ภาค เหนือ ของ ประเทศไทย ก็ ยัง มี ชลประทาน ราษฎร์ หรือ เหมือง ฝาย ของ ชาว บ้าน มาก ที่สุด ใน ประเทศไทย 9 วิเชียร เขียว อรุณ รัตน์ ๒๕๕๔ 2011 สังคม และ วัฒนธรรม ล้าน นา จาก คำ บอก เล่า เชียงใหม่ ประเทศไทย โรง พิมพ์ ส การ พิมพ์ ๒๕๕๔ 2011 พื้นที่ หลาย แห่ง กรมชลประทาน ได้ สร้าง คอนกรีต กั้น น้ำ แทน ฝาย จนถึง สร้าง ประตู น้ำ และ เขื่อน ขนาด ใหญ่ เพื่อ ประโยชน์ ใน การ จัดการ น้ำ ป้องกัน น้ำ ท่วม และ ผลิต กระแส ไฟฟ้า ข้าพเจ้า จะ ขอ พูด ถึง เขื่อน ใน ฐานะ ที่ ช่วย ป้องกัน น้ำ ท่วม กัก น้ำ ไว้ ใช้ ยาม แล้ง เพื่อ การเกษตร ก่อน ฝาย ท่า วัง ตาล ฝาย หิน โบราณ ใน เดือน มกราคม จริง อยู่ ว่า ใน ยุค สมัย ของ พ่อ แม่ ปู่ย่า ตา ยาย ผู้ อาศัย อยู่ ริม แม่ น้ำ ปิง นั้น ได้ รับ ภัย พิบัติ จาก น้ำ ท่วม อยู่ บ่อย ครั้ง บ้าน จึง ต้อง ออกแบบ ให้ ยก ขึ้น สูง และ มี เรือ ไว้ ใช้ เวลา ต้อง เดิน ทาง แต่ เขื่อน ที่ ได้ สร้าง ไว้ กู้ภัย น้ำ ท่วม นั้น บัดนี้ นอกจาก ทำให้ แม่น้ำ มี น้ำ น้อย ลง อย่าง มากมาย แล้ว ความ เท่า เทียม ใน การ ได้ รับ น้ำ ไป ที่ทำการ เกษตร กลับ ลด ลง บาง พื้นที่ ได้ รับ น้ำ อย่าง อุดม สมบูรณ์ และ บาง พื้นที่ ชาวนา กลับ ต้อง เลิก อาชีพ หรือ ย้าย ไป ทำ นา ที่ แหล่ง อื่น เมื่อ เกิด น้ำ ท่วม ครั้ง ใหญ่ ใน ประเทศไทย ปลาย ปี 2554 2555 นั้น เขื่อน ที่ ข้าพเจ้า ไป สำรวจ และ ถ่าย ทำ ผล งาน ดัง ที่ กล่าว ข้าง ต้น นั้น กัก น้ำ ไว้ จน เต็ม ที่ ตั้งแต่ ฤดู แล้ง จน เมื่อ ปลาย ฤดู ฝน น้ำ จึง ล้น เขื่อน น้ำ ที่ เกือบ ไหล ทะลัก ออก จาก เขื่อน ภูมิพล เดือน ธันวาคม พ.ศ 2554 ภาพ นิ่ง จาก My Grandpa’s Route Has Been Forever Blocked ภาพ เคลื่อนไหว จอ คู่ พ.ศ 2555 สุทธิ รัตน์ ศุภ ปริญญา นัก ท่อง เที่ยว ที่ ท่อง เรือ บน ทะเล สาป ที่ กัก น้ำ ไว้ เหนือ เขื่อน และ คน ขับ เรือ ก็ ต่าง จินตนาการ ไป ว่า ถ้า เขื่อน พัง เพราะ จำนวน มหา สาร ของ น้ำ จะ ทำ อย่างไร หลัง จาก การ สำรวจ ครั้ง นั้น อีก ไม่ กี่ อาทิตย์ เขื่อน ก็ ไม่ อาจ เก็บ น้ำ ทั้งหมด ไว้ ได้ และ ได้ ปล่อย มัน ทิ้ง มี ผล ทำให้ ภาวะ น้ำ ท่วม ใน ภาค กลาง ที่ รุนแรง อยู่ แล้ว ถึง ขั้น วิกฤต ท่วม ทะลัก กรุงเทพฯ เมือง หลวง ของ ไทย แม่น้ำ ทา ที่ อยู่ ใน หมู่บ้าน ของ ฉัน ปรกติ ที่ มี เขื่อน กั้น ตรง ต้นน้ำ จน ทำให้ น้ำ แห้ง ตลอด นั้น กลับ ปล่อย น้ำ ออก ใน ภาวะ ที่ น้ำ หลาก จน ทำให้ หมู่บ้าน โดย รอบ โดน น้ำ ท่วม ทั้งหมด ไม่ ต่าง จาก ปัจจุบัน เดือน มกราคม พ.ศ 2564 เขื่อน จิ่ง หง ให้ ประเทศ จีน ลด การ ปล่อย น้ำ เพื่อ ซ่อม เขื่อน มี ผล ทำให้ ชีวิต คน ที่ ต้อง ขึ้น อยู่ กับ ฤดูกาล ของ น้ำ ต้อง เปลี่ยน ไป เนื่องจาก น้ำ ลด ลง ถึง เกือบ หนึ่ง เมตร 10 สยาม รัฐ ออนไลน์ ๒๕๖๔ 2021 ชาว บ้าน เดือด ร้อน หนัก ลำน้ำ สาขา แห้ง หลัง แม่น้ำ โขง ลด ฮวบ เหตุ เขื่อน จีน ลด การ ระบาย น้ำ ครู ตี๋ จี้ เร่ง หา ทาง แก้ไข ก่อน คน แม่น้ำ ตาย สยาม รัฐ ออนไลน์ Retrieved 9 January 2021 Online source https siamrath.co.th n 210636 ใน ขณะ ที่ ใน พื้นที่ สาม จังหวัด ภาค ใต้ เป็น ฤดู มรสุม เขื่อน บาง ลาง ใน จังหวัด ยะลา กลับ ปล่อย น้ำ ทิ้ง เพื่อ ป้องกัน โครงสร้าง ของ เขื่อน มี ผล ทำให้ ระดับ น้ำ เพิ่ม ขึ้น อย่าง รวดเร็ว จน เกิด น้ำ ท่วม ใหญ่ ใน จังหวัด ยะลา และ ปัตตานี 11 ฮาแว ไพศาล ๒๕๖๔ 2021 น้ำ เข้า ท่วม เขต ตัว เมือง ปัตตานี หลัง เขื่อน บาง ลาง ยะลา ระบาย น้ำ ฉุกเฉิน เนื่องจาก ฝน ตกหนัก The Standard Retrieved 10 January 2021 Online source https thestandard.co water flooded downtown pattani จะ เห็น ได้ ว่า เมื่อ การ ควบคุม น้ำ มา จาก ส่วน กลาง ที่ ไม่ ยึด โยง กับ ผู้ ที่ ได้ ผลก ระ ทบ แล้ว หายนะ ก็ได้ เกิด ขึ้น ได้ อย่าง ฉับ พลัน ไม่มี ความ ยืดหยุ่น เมื่อ เขื่อน กลาย เป็น ตัว ทำลาย ระบบ นิเวศ ของ แม่น้ำ เสีย เอง มัน กลับ ทำลาย ตัว เอง ไม่ ได้ แต่ กลับ ต้อง เอา ราคา ความ เสีย หาย ของ ผู้คน และ ธรรมชาติ มา เป็น ตัว ประกัน โรง ไฟฟ้า ขนาด ใหญ่ และ การ ผลิต กักตุน และ เสาะ หา ทรัพยากร จาก ที่ ห่าง ไกล เมื่อ การ ผลิต และ กักตุน ทรัพยากร ใน ประเทศ ไม่ พอ เพียง ไป ถึง อนาคต จึง ต้อง เสาะ หา จาก ดิน แดน ใหม่ ฉัน มี โอกาส สัมภาษณ์ วิศวกร ท่าน หนึ่ง ผู้ ควบคุม การ ผลิต กระแส ไฟฟ้า ใน โรง ไฟฟ้า แม่เมาะ จ.ลำปาง ใน เดือน ธันวาคม พ.ศ 2555 เขา เล่า ว่า เหมือง ลิกไนต์ ที่ นี่ จะ หมด ภายใน 15 ปี ที่ จะ ถึง นี้ บริษัท ได้ เสาะ หา ที่ สร้าง โรง ไฟฟ้า แห่ง ใหม่ แล้ว และ พร้อม จะ เปิด ทำการ เร็ว ๆ นี้ ใน ประเทศ ลาว การ ไฟฟ้า ฝ่าย ผลิต แห่ง ประเทศไทย กฟผ โรง ไฟฟ้า และ เหมือง ถ่านหิน แม่เมาะ ใน เดือน ธันวาคม พ.ศ 2555 ภาพ นิ่ง จาก When Need Moves the Earth ภาพ เคลื่อนไหว 3 จอ พ.ศ 2557 สุทธิ รัตน์ ศุภ ปริญญา วิศวกร ทำงาน ใน ห้อง ควม คุม ณ การ ไฟฟ้า ฝ่าย ผลิต แห่ง ประเทศไทย กฟผ เขื่อน ศรีนครินทร์ ใน เดือน ธันวาคม พ.ศ 2555 ภาพ นิ่ง จาก When Need Moves the Earth ภาพ เคลื่อนไหว 3 จอ พ.ศ 2557 สุทธิ รัตน์ ศุภ ปริญญา บท สัมภาษณ์ นี้ เกิด ขึ้น เมื่อ ฉัน ได้ ทำ วิจัย และ ผลิตผล งาน ที่ ชื่อ ว่า When Need Moves the Earth ซึ่ง เป็น ผล งาน ที่ นำ ผู้ ชม ไป เยี่ยม ชม การ ผลิต กระแส ไฟฟ้า ใน โรง ไฟฟ้า ขนาด ใหญ่ สอง แห่ง ที่ สร้าง อยู่ บน รอย เลื่อน ที่ มี พลัง active fault lines คือ โรง ไฟฟ้า พลัง น้ำ และ โรง ไฟฟ้า จาก ถ่านหิน แต่ คุณ ทราบ ไหม ว่า ฉัน ตั้ง ชื่อ ผล งาน ครั้ง แรก ว่า When Greed Moves the Earth ต่าง หาก ฉัน คิด ว่า ชื่อ แรก นี้ มัน แทน ใจความ ที่ ฉัน อยาก จะ บอก ผู้ ชม มาก ที่สุด แต่ มัน อาจ จะ ตรง ไป ตรง มา มาก ไป หน่อย ฉัน เลย ลด โทน ของ ชื่อ ลง มา ที่ ฉัน อยาก ให้ ความ หมาย ของ ผล งาน ว่า ผลก ระ ทบ ทาง ธรรมชาติ ของ การ เปลี่ยน รูป ของ พื้น ดิน ขนาด ใหญ่ นั้น มัน มา จาก ความ ละโมบ นั้น เป็น เพราะ การ สัมภาษณ์ วิศวกร ใน โรง ไฟฟ้า ทั้ง สอง แห่ง ที่ ต่าง ยอมรับ ว่า ผู้ บริโภค ไฟฟ้า จำนวน มาก ไม่ใช่ เป็นการ ใช้ ตาม บ้าน เรือน แต่ เป็น ระบบ อุตสาหกรรม ขนาด ใหญ่ อย่าง โรงงาน ห้าง สรรพ สินค้า ต่าง หาก ล่ะ 12 Supaparinya Sutthirat 2014 When Need Moves the Earth Lampang Kanchanaburi Thailand 2014 Online reference http atelierorange.info portfolio wnme การ ที่ เรา ต้อง ผลิต สินค้า ให้ มาก ที่สุด สร้าง เครื่อง อำนวย ความ สะดวก ให้ ลูกค้า ให้ มาก ที่สุด ตาม ด้วย การ เสาะ หา แย่ง ชิง ทรัพยากร มา กัก เก็บ ไว้ ให้ มาก ที่สุด กลับ ทำให้ เกิด ความ ยืดหยุ่น ทาง ธรรมชาติ น้อย ที่สุด เพราะ เรา ไป กังวล กับ การ ปกป้อง โครงสร้าง อัน ใหญ่ โต นั้น ให้ อยู่ ทน นาน ที่สุด เปรียบ เหมือน กับ ปล่อย น้ำ ใน เขื่อน ให้ ท่วม เพื่อ รักษา โครงสร้าง เขื่อน ที่ สาม จังหวัด ภาค ใต้ ใน อาทิตย์ ที่ ผ่าน มา ความ คิด แบบ นี้ ถูก ใช้ ใน การ ปกป้อง เขื่อน ทั้ง ด้าน กายภาพ และ ความ ชอบ ธรรม ใน การ มี อยู่ ของ มัน ฉัน ขอ ยก ตัวอย่าง อีก ผล งาน หนึ่ง ที่ ฉัน รีบ ไป บันทึก ชีวิต ของ นัก หา ปลา ที่ สี่ พัน ดอน ใน แม่น้ำ โขง แขวง จำปา สัก ภาค ใต้ ของ ประเทศ ลาว ก่อน ที่ เขื่อน ดอน สะ โฮง จะ สร้าง เสร็จ ผล งาน ชื่อ A Separation Of Sand and Islands 13 Supaparinya Sutthirat 2018 A Separation of Sand and Islands Chiang Rai Thailand and Champasak Lao PDR 2018 Online reference http atelierorange.info portfolio a separation of sand and islands เขื่อน ดอน สะ โฮง ใน ปี 2560 ภาพ นิ่ง จาก A Separation of Sand and Islands ภาพ เคลื่อนไหว จอ คู่ พ.ศ 2561 สุทธิ รัตน์ ศุภ ปริญญา เขื่อน ซึ่ง ได้ รับ การ รักษา ชื่อ เสียง ของ ตนเอง โดย กฎหมาย ที่ ห้าม คน ท้อง ถิ่น ซ่อมแซม จนถึง เลิก จับ ปลา ด้วย เครื่อง มือ ดัก จับ ปลา ที่ ชื่อ ว่า หลี่ ซึ่ง เป็น วิถี ชีวิต เฉพาะ ถิ่น ใน สี่ พัน ดอน เพราะ การ ที่ คน ยัง หา ปลา แบบ เดิม อยู่ จะ ทำให้ สามารถ วัด สถิติ จำนวน ของ ปลา ที่ จับ ได้ แน่นอน เหลือ เกิน ว่า ตำแหน่ง ที่ เขื่อน สร้าง คือ เส้น ทาง เดิน ทาง ของ ปลา เพื่อ ไป วางไข่ ระ หว่าง โตน เล สาบ Tonlé Sap ใน ประเทศ กัมพูชา และ นั่น จะ เป็น ผลก ระ ทบ อย่าง เห็น ได้ ชัด จาก จำนวน ปลา ที่ ลด ลง 14 นิ่ม ปาน พยุง วงศ์ เสาวนีย์ ๒๕๕๙ 2016 เขื่อน ดอน สะ โฮง จุด ชนวน ความ ขัด แย้ง ใน ลุ่ม แม่น้ำ โขง ตอน ล่าง Thai PBS News Retrieved 7 March 2016 Online source https news.thaipbs.or.th content 250717 15 คัน ทาร์ แซ ล ลี ๒๕๖๒ 2019 ฉาก สุดท้าย ของ หลี่ กลาง มหา นที สี่ พัน ดอน Sarakadee Retrieved 2 October 2019 Online source https www.sarakadee.com 2019 10 02 last scene li ทั้ง ที่ กำลัง ไฟฟ้า ที่ ผลิต ได้ นั้น ไม่ ได้ มากมาย คุ้ม ค่า กับ การ เสีย สภาพ แวดล้อม อัน อุดม สมบูรณ์ นี้ ไป ได้ เลย แต่ เพราะ เมือง ใหม่ กำลัง จะ เกิด ขึ้น คน จีน จำนวน มาก กำลัง จะ เข้า มา ทำ ธุรกิจ ที่ นี่ และ ไฟฟ้า เป็น สิ่ง จำเป็น ใน การ พัฒนา เหมือน กับ อีก หลาย เขื่อน เช่น บน แม่น้ำ โขง และ แม่น้ำ มูล ผู้ ที่ ได้ ผลก ระ ทบ ต่าง มี คำถาม ว่า ใน เมื่อ เขื่อน บาง เขื่อน มิได้ คุ้ม ค่า กับ การ ได้ พลังงาน และ สูญ เสีย ความ อุดม สมบูรณ์ ของ พื้นที่ โดย รอบ ทำไม เขา จึง สร้าง ล่ะ ฉัน ก็ เกรง ว่า เมื่อ หาเหตุ ผล จนถึง ที่สุด แล้ว มัน ก็ คง ฟัง ไม่ ขึ้น สำหรับ คน ส่วน ใหญ่ เพราะ มัน รองรับ คน แค่ กลุ่ม ใด กลุ่ม หนึ่ง อยู่ นั่นเอง โครงสร้าง กับ ดัก ปลา หรือ หลี่ ใน ปี 2560 ภาพ นิ่ง จาก A Separation of Sand and Islands ภาพ เครื่อง ไหว จอ คู่ พ.ศ 2561 Sutthirat Supaparinya สงคราม แย่ง ชิง น้ำ Water War เมื่อ ความ ต้องการ น้ำ สูง ขึ้น เกิน กว่า ความ ต้องการ เพียง เพื่อ ใช้ เอง ใน ชีวิต ประจำ วัน การ ผลิต จำนวน มาก เพื่อ การ ค้า และ การ กักตุน ทรัพยากร เพื่อ ความ มั่งคั่ง อย่าง ไม่ สิ้น สุด ของ ผู้ ที่ สามารถ สาว ได้ สาว เอา การ เสาะ หา แหล่ง ธรรมชาติ ที่ ห่าง ไกล มาก ขึ้น จึง เกิด ขึ้น อย่าง รวดเร็ว และ รุนแรง ขึ้น โดย เฉพาะ เมื่อ แหล่ง นั้น ไม่ใช่ บ้าน ของ ผู้ แสวงหา ผลก ระ ทบ ที่ เกิด ขึ้น ใน พื้นที่ ดัง กล่าว ก็ ยิ่ง ไม่ใช่ ธุระ ของ เขา ที่ ต้อง เอาใจ ใส่ มาก นัก เมื่อ สัญญาณ จาก ธรรมชาติ ไม่ เป็น ภาษา ที่ พวก เขา และ เรา เข้าใจ อย่าง ถ่องแท้ อีก ต่อ ไป ความ ไม่รู้ ของ พวก เรา กำลัง จะ นำ ไป สู่ อะไร ลุ่ม น้ำ หลาย แห่ง จะ เคย เป็น แหล่ง อาหาร ที่ ชุ่ม น้ำ แต่ การ บุกรุก ทำลาย แหล่ง น้ำ และ ยึด ไว้ ใช้ แต่ เพียง ประโยชน์ ไม่ กี่ อย่าง ไม่ กี่ กลุ่ม คน กลับ สร้าง ความ ขัด แย้ง ที่ มี ความ รุนแรง มาก ขึ้น จน กลาย เป็น สงคราม การ แย่ง ชิง น้ำ ความ ขัด แย้ง นี้ จะ ไม่ใช่ แค่ การ แย่ง น้ำ แต่ ทุก สิ่ง ทุก อย่าง กำลัง จะ ค่อย ๆ พัง ทลาย ลง ไป ด้วย อย่าง เป็น โด มิ โน่ เมื่อ ลุ่ม น้ำ ลด บทบาท การ เป็น แหล่ง อาหาร ชั้น ดี ราคา ถูก ดิน ที่ ชุ่ม น้ำ ที่ กระจาย อยู่ รอบ แม่น้ำ ลำคลอง เริ่ม แห้ง ลง การเกษตร ก็ จะ เริ่ม มี ปัญหา ส่ง ผล ให้ คุณภาพ ของ อาหาร และ ยา รักษา โรค ลด ลง อากาศ มี ความชื้นสัมพัทธ์ น้อย ลง ต้นไม้ แห้ง กรอบ เกิด ไฟ ป่า ได้ ง่าย อากาศ เสีย มี ฝุ่น ควัน วงจร ระบบ นิเวศ ที่ อ สมดุล นี้ เกี่ยว พัน กัน ไป หมด และ จะ ลุกลาม กว้าง ออก ไป จน เรา ไม่ สามารถ แก้ไข แค่ เรื่อง ใด เรื่อง หนึ่ง ได้ อีก ต่อ ไป มัน เป็น สงคราม ของ มนุษย์ ที่ เป็น ผู้ ก่อ และ เรา คิด ว่า เรา ชนะ ธรรมชาติ มา โดย ตลอด ชนะ จน เลย ขีด ความ สมดุล จน กลับ เป็นการ ทำลาย ตนเอง เป็น ไป ได้ ไหม ว่า เรา จะ กลับ มา ฟื้นฟู แม่น้ำ ด้วย รูป แบบ การ อยู่ ร่วม กัน ที่ ยึด โยง ผู้ มี ส่วน เกี่ยวข้อง ทุก ฝ่าย ไม่ ว่า จะ ยาก ดี มี จน หรือ มี อำนาจ มาก น้อย โดย มี จุด หมาย ของ ส่วน รวม คือ ความ อุดม สมบูรณ์ ของ สิ่ง แวดล้อม และ ความ มั่นคง ทาง อาหาร อย่าง เช่น ที่ สปิริต ของ สัญญา เหมือง ฝาย เคย มี เป็น ไป ได้ ไหม ที่ การ มี ส่วน ร่วม แบบ ประชาธิปไตย ของ ผู้ อาศัย ใน ลุ่ม น้ำ แต่ละ สาย จะ ถูก พิจารณา ให้ กลับ มา เป็น กฎ ใหญ่ ของ สังคม อีก ครั้ง เพื่อ เรา จะ ได้ ช่วย กัน ระงับ ระเบิด เวลา ก่อน ที่ มัน จะ ทำลาย ตัว เรา ทั้งหมด เสีย เอง 20 มกราคม พ.ศ 2564 
